Phục hồi chức năng
Ra viện sau mổ xương khớp: chăm sóc vết mổ, tập luyện và tái khám để làm gì?
Giai đoạn hồi phục tại nhà sau xuất viện đóng vai trò quyết định đến 50% kết quả thành bại của cuộc phẫu thuật. Nắm vững cách chăm sóc vết thương và chế độ tập luyện sớm sẽ giúp người bệnh mau chóng tự chủ sinh hoạt.
- Giữ vết mổ khô ráo, sạch sẽ và chỉ thay băng tại cơ sở y tế đảm bảo vô khuẩn; đi khám ngay nếu có dấu hiệu sốt, vết mổ tấy đỏ hoặc chảy dịch đục.
- Tập gồng cơ tĩnh và cử động các khớp tự do lân cận ngay từ ngày đầu sau mổ để ngăn ngừa hình thành cục máu đông tĩnh mạch và chống teo cơ.
- Tái khám đúng hẹn (sau 2 tuần cắt chỉ, 1 tháng, 3 tháng) để Bác sĩ chụp X-quang kiểm tra độ vững can xương và điều chỉnh bài tập phục hồi chức năng kịp thời.
1. Hướng dẫn chăm sóc và theo dõi vết mổ tại nhà
Sau khi xuất viện về nhà, người bệnh cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
- Giữ vết mổ khô ráo tuyệt đối: Khi tắm cần bọc kín vết mổ bằng màng bọc nilon không thấm nước. Tránh để nước sinh hoạt dính vào băng vết thương.
- Thay băng đúng cách: Cách 2 - 3 ngày thay băng một lần tại trạm y tế hoặc bệnh viện gần nhà. Không tự ý bôi các loại thuốc mỡ, bột kháng sinh rắc lên vết mổ.
- Thời điểm cắt chỉ: Thông thường từ 12 đến 14 ngày sau mổ, khi mép vết thương đã liền tốt. Với các ca phẫu thuật thay khớp sử dụng chỉ tự tiêu hoặc keo dán sinh học thì không cần cắt chỉ.
2. Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng cần liên hệ bác sĩ gấp
Hãy liên hệ ngay với Bác sĩ phẫu thuật hoặc đến cấp cứu nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:
- Vết mổ sưng nóng đỏ tăng dần, đau nhức buốt dữ dội dù đã uống thuốc giảm đau.
- Chảy dịch đục, dịch vàng hoặc có mùi hôi từ vết mổ.
- Sốt cao trên 38.5°C kèm theo ớn lạnh.
- Bắp chân bị sưng to căng cứng và đau nhói (dấu hiệu nghi ngờ huyết khối tĩnh mạch sâu).
3. Nguyên tắc tập phục hồi chức năng sớm tránh teo cơ, cứng khớp
Sau các phẫu thuật lớn như tái tạo dây chằng chéo trước (ACL), thay khớp gối/khớp háng hay mổ kết hợp xương, việc tập luyện sớm là chìa khóa vàng:
- Bài tập bơm cổ chân (Ankle Pump): Gập duỗi cổ chân liên tục 20 - 30 lần mỗi giờ giúp thúc đẩy tuần hoàn máu về tim, chống hình thành huyết khối tĩnh mạch.
- Gồng cơ tĩnh: Gồng siết cơ tứ đầu đùi (ép nhượng chân sát mặt giường) giữ 5 giây rồi thả lỏng để chống teo cơ đùi.
- Kê cao chi: Kê chi phẫu thuật cao hơn tầm tim khi nằm nghỉ để giảm sưng phù nề nhanh chóng.
4. Tầm quan trọng của việc tái khám đúng hẹn
Lịch tái khám chuẩn thông thường:
- Mốc 2 tuần: Khám kiểm tra vết mổ và cắt chỉ.
- Mốc 1 tháng: Chụp phim X-quang kiểm tra vị trí nẹp vít, khớp nhân tạo và đánh giá tiến độ liền xương.
- Mốc 3 tháng & 6 tháng: Kiểm tra độ vững chắc của xương, biên độ vận động khớp và hướng dẫn bài tập tăng tiến để quay lại công việc, thể thao.
Lời khuyên từ BS.CKI Nguyễn Duy Anh:
Sau mổ, người bệnh cần bổ sung dinh dưỡng đầy đủ giàu Protein (thịt nạc, cá, trứng), Canxi và Vitamin C để vết thương mau liền. Tuyệt đối không kiêng khem quá mức gây suy dinh dưỡng làm chậm liền xương.