Chấn thương xương khớp
Gãy xương: khi nào nên bó bột, khi nào cần phẫu thuật kết hợp xương?
Mục tiêu tối thượng trong điều trị gãy xương không chỉ là giúp xương liền mà còn phải phục hồi hoàn hảo chức năng vận động của chi thể, hạn chế tối đa nguy cơ teo cơ và cứng khớp.
- Bó bột bảo tồn được ưu tiên cho các ổ gãy không di lệch, gãy cành tươi ở trẻ em hoặc ổ gãy đã được nắn chỉnh đạt giải phẫu vững chắc.
- Phẫu thuật kết hợp xương (bằng nẹp vít khóa Titanium hoặc đinh nội tủy) bắt buộc đối với gãy phạm khớp, gãy hở, di lệch nhiều hoặc gãy xương kèm tổn thương mạch máu thần kinh.
- Ưu điểm lớn nhất của phẫu thuật hiện đại là cố định xương vững chắc tuyệt đối, cho phép người bệnh tập cử động khớp sớm ngay sau mổ mà không bị cứng khớp do bất động lâu.
1. Bản chất sinh học của quá trình liền xương
Xương là một trong những mô kỳ diệu nhất của cơ thể có khả năng tự tái tạo hoàn toàn mà không để lại sẹo mô xơ. Quá trình liền xương diễn ra qua các giai đoạn: tạo khối máu tụ $ ightarrow$ hình thành can xương mềm $ ightarrow$ can xương cứng $ ightarrow$ tái cấu trúc xương vững chắc.
2. Ưu và nhược điểm của phương pháp bó bột bảo tồn
Bó bột là phương pháp điều trị kinh điển, không xâm lấn, không có nguy cơ nhiễm trùng vết mổ và chi phí điều trị thấp. Phương pháp này phù hợp cho:
- Gãy xương không di lệch hoặc di lệch trong giới hạn chấp nhận được.
- Gãy xương ở trẻ em (khả năng tự điều chỉnh can xương rất mạnh mẽ).
- Người bệnh có bệnh lý nội khoa nặng không thể thực hiện gây mê phẫu thuật.
Nhược điểm: Bất động khớp kéo dài từ 4 - 8 tuần dễ gây teo cơ, cứng khớp và cần nhiều thời gian tập phục hồi chức năng sau khi tháo bột.
3. Khi nào có chỉ định phẫu thuật kết hợp xương nẹp vít?
Phẫu thuật kết hợp xương (sử dụng nẹp vít khóa Titanium, đinh nội tủy có chốt hoặc nẹp vis vi phẫu) được chỉ định trong các trường hợp:
- Gãy xương phạm khớp: Mặt khớp bị bậc thang hoặc tách rời (cần nắn chỉnh mặt khớp phẳng 100% để tránh thoái hóa khớp sau chấn thương).
- Gãy xương di lệch không thể nắn chỉnh: Xương gãy chéo xoắn, mảnh rời chèn mô mềm hoặc chồng ngắn nhiều.
- Gãy xương hở: Xương chọc thủng da, nguy cơ nhiễm trùng cao cần cắt lọc và cố định xương vững.
- Gãy kèm tổn thương mạch máu, thần kinh: Cần phẫu thuật cấp cứu để khâu nối mạch máu, thần kinh và cố định xương.
Sau mổ kết hợp xương, người bệnh có thể xem thêm hướng dẫn chăm sóc vết mổ và chế độ tập vận động sớm để mau hồi phục.
4. Những biến chứng cần phòng ngừa khi điều trị gãy xương
Dù bó bột hay phẫu thuật, người bệnh cần theo dõi sát các dấu hiệu chèn ép khoang (đau buốt tăng dần, tê bì đầu ngón, tím tái chi). Đọc thêm về hồ sơ chuyên môn và kinh nghiệm phẫu thuật của Bác sĩ CKI Nguyễn Duy Anh tại Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện (Quận 10, TP.HCM).
Lời khuyên từ BS.CKI Nguyễn Duy Anh:
Tuyệt đối không tự ý đắp thuốc Nam, thuốc lá lên vùng gãy xương vì rất dễ gây bỏng da, nhiễm trùng mô mềm biến ổ gãy kín thành gãy hở nguy hiểm. Hãy đến bệnh viện có chuyên khoa Chấn thương Chỉnh hình để được chụp X-quang kiểm tra chuẩn xác.