ĐIỂM CỐT LÕI CẦN NHỚ (TÓM TẮT 30 GIÂY)
  • Bản chất bệnh: Viêm dày hẹp bao gân khoang duỗi thứ nhất ở mỏm trâm quay cổ tay (gân dạng dài APL và duỗi ngắn EPB), kinh điển ở mẹ bỉm sữa bế con ("Mommy's Thumb"), người bấm điện thoại nhiều hoặc chơi pickleball.
  • Dấu hiệu đặc trưng: Đau chói gốc ngón cái khi vắt khăn, mở nắp chai, bế bé. Tự kiểm tra bằng nghiệm pháp Eichhoff: nắm 4 ngón tay ôm ngón cái rồi bẻ nghiêng cổ tay về phía ngón út gây đau điếng.
  • Ranh giới điều trị: Giai đoạn sớm có thể cải thiện với nẹp ngón cái Spica và tiêm bao gân dưới siêu âm. Giai đoạn xơ dính dày cộm: tiểu phẫu giải phóng bao gân 10 – 15 phút nhằm giảm chèn ép; mức cải thiện và thời gian hồi phục tùy trường hợp.
  • Hành động ngay: Không đắp lá thuốc mù quáng gây hoại tử da. Thăm khám siêu âm chuyên khoa để khảo sát vách ngăn phụ.
Sơ đồ giải phẫu hội chứng De Quervain và khoang gân duỗi thứ nhất cổ tay
Hình 1: Gân dạng dài (APL) và gân duỗi ngắn (EPB) ngón cái bị viêm phù nề, bao gân xơ dày chít hẹp đường trượt tại mỏm trâm quay cổ tay.

1. Bảng đối chứng 3 giai đoạn lâm sàng & Phác đồ can thiệp

Giai đoạn lâm sàng Triệu chứng điển hình Phác đồ can thiệp tối ưu
Giai đoạn 1: Cấp tính (< 3 tuần) Đau âm ỉ mỏm trâm quay khi cử động ngón cái, chưa sưng gồ cộm rõ. Bất động bằng nẹp ngón cái Spica 2 – 3 tuần, chườm lạnh, dùng NSAIDs ngắn ngày.
Giai đoạn 2: Bán cấp (3 – 6 tuần / Kháng thuốc) Đau chói dữ dội khi cầm nắm, vắt khăn. Gốc ngón cái sưng gồ, Eichhoff (+). Tiêm bao gân dưới hướng dẫn siêu âm. Định vị chính xác vách ngăn phụ APL/EPB. Có thể giảm triệu chứng; mức đáp ứng tùy trường hợp.
Giai đoạn 3: Mạn tính xơ dính (> 6 tuần / Tái phát) Đau buốt liên tục, bao gân xơ hóa dày cộm như hạt đậu, co duỗi lạo xạo. Tiểu phẫu mở rộng giải phóng bao gân khoang 1 (10 – 15 phút, tê tại chỗ, bảo tồn thần kinh quay). Mục tiêu là giảm chèn ép; vẫn có nguy cơ đau tồn tại hoặc biến chứng.

2. Dấu hiệu Cờ đỏ (Red Flags) cấp cứu gân

DẤU HIỆU CẦN ĐẾN BỆNH VIỆN THĂM KHÁM KHẨN CẤP:

  • Tê bì, mất cảm giác hoặc đau buốt như điện giật mu ngón cái: Cảnh báo nhánh nông thần kinh quay (Superficial Radial Nerve) đang bị chèn ép hoặc bị đâm trúng do tiêm mù ở cơ sở không chuyên khoa.
  • Mỏm trâm quay sưng to, nóng đỏ rực hoặc kèm sốt cao rét run: Cảnh báo viêm bao gân mủ nhiễm trùng cấp cứu (hay gặp sau đắp thuốc lá, tiêm chích nhiễm bẩn).
  • Ngón cái rơi thõng, mất hoàn toàn khả năng dang duỗi: Nghi ngờ đứt gân duỗi ngón cái.

3. Nghiệm pháp tự kiểm tra & Kỹ thuật phẫu thuật giải phóng bao gân

Nghiệm pháp Eichhoff: Nắm 4 ngón tay bọc lấy ngón cái rồi bẻ gập cổ tay về phía ngón út. Đau ở mỏm trâm quay có thể gợi ý De Quervain nhưng không đủ để tự chẩn đoán; dừng nếu đau và đi khám.

  • Tiểu phẫu giải phóng bao gân (10 – 15 phút): Gây tê tại chỗ; đường mổ và thời gian thủ thuật tùy trường hợp. Có thể đau hoặc khó chịu sau mổ.
  • Bảo tồn vi phẫu: Phẫu tích bảo vệ nhánh nông thần kinh quay, mở rộng bao gân khoang 1 và cắt vách ngăn phụ. Vận động và hồi phục theo hướng dẫn sau mổ.

Lời khuyên từ BS.CKI Nguyễn Duy Anh:

Mẹ bỉm khi bế con nên luồn cả cẳng tay đỡ lưng mông bé để phân bổ đều lực. Tuyệt đối không đắp lá nam tránh bỏng loét hoại tử lộ gân nguy hiểm.

Khuyến cáo y khoa (Medical Disclaimer): Nội dung mang tính chất giáo dục y khoa. Người bệnh không tự ý tiêm chích thuốc mà cần được bác sĩ chuyên khoa CTCH thăm khám và siêu âm định vị chuẩn xác.

Tài liệu tham khảo chuyên ngành (Medical References)

  1. Ilyas AM, et al. De Quervain tenosynovitis of the wrist. J Am Acad Orthop Surg. 2007;15(12):757-764. doi:10.5435/00124635-200712000-00009 (PMID: 18063716).
  2. Wolfe SW, Pederson WC, Kozin SH, Cohen MS. Green's Operative Hand Surgery. 8th ed. Elsevier; 2022. ISBN:9780323697934. Nhà xuất bản. Tài liệu nền toàn sách; chưa xác minh chương/trang cho từng nhận định.
  3. Azar FM, Canale ST, Beaty JH. Campbell's Operative Orthopaedics. 14th ed. Elsevier; 2021. ISBN:9780323672177. Nhà xuất bản (bản in). Tài liệu nền toàn sách; chưa xác minh chương/trang cho từng nhận định.

Khám & Điều trị De Quervain với BS.CKI Nguyễn Duy Anh

Bác sĩ trực tiếp siêu âm chẩn đoán vách ngăn phụ, tiêm bao gân định vị hoặc phẫu thuật giải phóng bao gân:

  • Cơ sở 1: Bệnh viện Đa khoa Bưu Điện (Lô B9, Đ. Thành Thái, Hòa Hưng, TP.HCM) — Thăm khám chuyên sâu, tiêm khớp siêu âm và phẫu thuật. Thứ 2 đến Thứ 6: 07g30 – 16g30.
  • Cơ sở 2: Phòng khám ngoài giờ (Nhà riêng Bác sĩ) (519/61 Âu Cơ, Phường Tân Phú, TP.HCM — địa chỉ cũ: 519/61 Âu Cơ, P. Phú Trung, Q. Tân Phú) — Khám ngoại trú và can thiệp giảm đau: T2 – T6 (16g30 – 20g00), T7 & CN (07g00 – 20g00) (vui lòng đặt lịch khám trước).
Nhắn tin Zalo Đặt lịch: 0795 835 195 Gọi Hotline: 0795 835 195

Bài viết liên quan cùng chuyên mục

Sơ đồ giải phẫu gân gấp ngón tay và ròng rọc A1 bị chít hẹp

Ngón tay lò xo và tình trạng kẹt ngón

Ngón tay bị kẹt, phải dùng tay kia kéo ra? Có những lựa chọn điều trị nào?

 Sơ đồ giải phẫu dây thần kinh giữa bị chèn ép bên dưới dây chằng vòng cổ tay

Tê bàn tay và hội chứng ống cổ tay

Tê tay về đêm, hay làm rơi đồ? Khi nào dùng nẹp, khi nào cân nhắc mổ?

 Kỹ thuật tiêm khớp gối chuẩn xác cùng BS.CKI Nguyễn Duy Anh

Tiêm khớp và mô quanh gân: điều cần biết

Tiêm khớp có phù hợp với mình? Hỏi rõ lợi ích và nguy cơ trước khi tiêm.